Nổi bật như, Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 về Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị-xã hội; Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung) năm 2025, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), đã tạo hành lang chính trị, pháp lý vững chắc nhằm phát huy vị thế, vai trò của MTTQ Việt Nam trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội.

  Đồng chí Trịnh Tuấn Sinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh chủ trì hội nghị giám sát công tác chuẩn bị bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND các xã Thọ Xuân, Thọ Long, Xuân Hòa, Sao Vàng, Lam Sơn, Thọ Lập, Xuân Tín, Xuân Lập.

Kỹ năng được hiểu là năng lực khả năng của chủ thể thực hiện thuần thục một hay một chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết kiến thức, kinh nghiệm nhằm đạt được kết quả mong đợi. Theo đó, cán bộ MTTQ phải xây dựng , tổng hợp được các kỹ năng để thực hiện tốt vai trò bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền.

Xác định tính chất quan trọng của giám sát, phản biện xã hội. Một trong những chương trình hành động được Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hoá lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra là: “ Nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội, tăng cường bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ MTTQ các cấp trong giám sát và phản biện xã hội”

Trong hệ thống tổ chức của MTTQ Việt Nam, MTTQ cấp xã giữ vị trí vô cùng quan trọng, là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân ở cơ sở; nơi triển khai, kiểm nghiệm chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nơi trực tiếp nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Do đó, việc nâng cao kỹ năng giám sát, phản biện xã hội của MTTQ cấp xã có ý nghĩa then chốt, giúp cán bộ MTTQ cấp xã thực hiện quy trình giám sát chặt chẽ, thu thập thông tin chính xác và có kiến nghị, đề xuất kịp thời, đúng đắn; đánh giá sâu sắc các dự thảo chủ trương, chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Các ý kiến phản biện xã hội sẽ có tính khoa học, thực tiễn, phản ánh đúng ý chí và nguyện vọng của nhân dân, giúp cấp ủy, chính quyền ra quyết định sát thực tế hơn. Từ đó, chất lượng giám sát, phản biện xã hội được nâng cao hơn tạo tăng cường đồng thuận xã hội, công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh ngay từ nền tảng.

Tại tỉnh Thanh Hóa, trong những năm qua, công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ cấp xã đã được quan tâm triển khai và đạt được những kết quả đáng ghi nhận, như đã được phản ánh trong Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Thanh Hóa lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025-2030 và Báo cáo kết quả công tác giám sát, phản biện xã hội năm 2025 của Ban Thường trực Uỷ ban MTTQ tỉnh . Các hoạt động giám sát, phản biện xã hội đã tập trung vào những vấn đề quan trọng, những lĩnh vực mà nhân dân quan tâm, bức xúc, góp phần tích cực vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách tại địa phương, nhất là trong thời gian triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại các xã, phường cho thấy vai trò của Mặt trận đã kịp thời phát hiện những vướng mắc, khó khăn tại cơ sở, qua đó cấp uỷ, chính quyền có thêm căn cứ để tháo gỡ, hỗ trợ kịp thời. Tuy vậy, công tác này vẫn còn những hạn chế, bất cập nhất định. Nhất là năng lực, kỹ năng của một bộ phận cán bộ MTTQ cấp xã, do sau khi sắp xếp lại tổ chức bộ máy, có những cán bộ mới làm công tác Mặt trận nên chưa nắm rõ công tác, quy trình giám sát, phản biện xã hội.

Đồng chí Nguyễn Thị Phương - PCT Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh chủ trì Hội nghị tọa đàm trao đổi kinh nghiệm “Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội”.

Để khẳng định vị thế, vai trò của cán bộ MTTQ tại cơ sở đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, một số giải pháp được nghiên cứu, đề xuất như sau:

Một là , Ban Thường trực UBMTTQ tỉnh quan tâm tuyên truyền, hướng dẫn các quy định, văn bản của Đảng, Nhà nước về giám sát, phản biện xã hội nhằm giúp 100% cán bộ trong Uỷ ban MTTQ cấp xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò, nội dung, phương thức, quy trình giám sát, phản biện xã hội theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là Thông tri số 23/TTr-MTTW-BTT ngày 21/7/2017, Nghị quyết liên tịch số 403/2017/NQLT-UBTVQH14-CP-ĐCTUBTWMTTQVN ngày 15/6/2017.

Hai là, Ban Thường trực Uỷ ban MTTQ tỉnh trực tiếp hoặc phối hợp với Trường Chính trị tỉnh xây dựng và triển khai chương trình đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cơ bản và chuyên sâu về pháp luật liên quan đến các lĩnh vực thường được giám sát, phản biện xã hội ở cơ sở (như: đất đai, xây dựng, môi trường, chính sách xã hội, cải cách hành chính, đạo đức công vụ...); kiến thức về tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh của địa phương và của tỉnh. Qua đó, xây dựng đội ngũ cán bộ MTTQ cấp xã nòng cốt, có năng lực chuyên môn sâu về giám sát, phản biện xã hội, có khả năng hướng dẫn, hỗ trợ lại cho các cán bộ khác và Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư.

Ba là , Ban Thường trực Uỷ ban MTTQ tỉnh trực tiếp hoặc mời các chuyên gia trang bị và rèn luyện thành thạo các kỹ năng cốt lõi cho cán bộ MTTQ cấp xã, bao gồm: Kỹ năng lựa chọn nội dung giám sát, phản biện xã hội; Kỹ năng xây dựng kế hoạch giám sát, phản biện xã hội; Kỹ năng thu thập thông tin, tài liệu (qua nghiên cứu văn bản, khảo sát thực tế, lắng nghe ý kiến nhân dân, tổ chức đối thoại...); Kỹ năng phân tích, tổng hợp thông tin; Kỹ năng tổ chức hội nghị phản biện, hội nghị lấy ý kiến nhân dân; Kỹ năng xây dựng báo cáo kết quả giám sát, phản biện xã hội; Kỹ năng soạn thảo văn bản kiến nghị; Kỹ năng giao tiếp trong quá trình giám sát,phản biện xã hội; Kỹ năng theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội.

Bốn là , Tự thân mỗi cán bộ MTTQ cấp xã cần thấu suốt vai trò, trách nhiệm của bản thân để chủ động, nghiêm túc rèn luyện bản lĩnh, xây dựng tác phong làm việc nghiêm túc, trách nhiệm, khách quan, công tâm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; khắc phục tâm lý e dè, nể nang trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội.

Năm là, Đảm bảo các điều kiện về kinh phí đầy đủ và kịp thời phục vụ hoạt động giám sát, phản biện xã hội của MTTQ cấp xã theo đúng quy định của NQ liên tịch số 403, NQ số 109/2018/NQ-HĐND, NQ số 42/2025/NQ-HĐND đồng thời nghiên cứu bổ sung cho phù hợp với thực tế. Trang bị, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc cần thiết (máy tính, máy in, máy photocopy, phương tiện đi lại khi cần thiết, phòng họp...) cho Ủy ban MTTQ cấp xã. Nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ MTTQ cấp xã; xây dựng và sử dụng hiệu quả các phần mềm, cơ sở dữ liệu phục vụ công tác giám sát, phản biện xã hội.

Đồng chí Ngô Thế Anh - Trưởng Ban Tuyên giáo và Vận động xã hội, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tham gia đoàn giám sát công tác chuẩn bị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 tại các xã: Hà Trung, Tống Sơn, Hà Long, Hoạt Giang, Lĩnh Toại.

Nâng cao năng lực, kỹ năng giám sát, phản biện xã hội cho đội ngũ cán bộ MTTQ cấp xã là một yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay, nhằm phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, tăng cường đồng thuận xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; đồng thời, góp phần xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền cơ sở ngày càng trong sạch, vững mạnh. Qua đó khẳng định vị thế, vai trò của MTTQ cấp xã trong hệ thống chính trị và đời sống xã hội, sẽ góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh, xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Từ sự giám sát chặt chẽ của ban giám sát đầu tư của cộng đồng, hệ thống đường giao thông thôn Vân Trung, xã Cát Vân (Như Xuân ) được bê tông hóa khang trang, sạch đẹp.  

ThS. Nguyễn Thị Kiều Trang

Giảng viên chính: Khoa Xây dựng Đảng- Trường Chính trị tỉnh