Nông dân vùng cao bán đặc sản không cần ra chợ
Tại xã vùng cao Mường Lát, chị Lò Thị Quyến (sinh năm 1989) thường được gọi với cái tên “Dì Ốc” là một trong những nông dân điển hình ứng dụng chuyển đổi số vào kinh doanh nông sản.
Xuất phát từ trăn trở khi thấy nông sản địa phương làm ra vất vả nhưng giá trị thấp, đầu ra bấp bênh, chị Quyến quyết tâm tìm hướng đi mới. Từ những ngày đầu mang măng khô, thịt trâu gác bếp, muối mắc khén đi bán ở chợ phiên, hội chợ, chị dần tiếp cận công nghệ thông qua các lớp tập huấn chuyển đổi số theo Nghị quyết 57.

Chuyển đổi số đã giúp chị Lò Thị Quyến đưa nông sản vùng cao Mường Lát được tiêu thụ rộng rãi. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Từ đó, chị học cách bán hàng trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. “Trước đây phải mang hàng ra chợ mới bán được, giờ chỉ cần chiếc điện thoại là có thể chốt đơn, nhận tiền qua chuyển khoản, khách ở khắp nơi đều mua được”, chị Quyến chia sẻ.

Hiện nay, mỗi ngày chị đều quay video, livestream giới thiệu sản phẩm trên Fanpage “Dì Ốc”. Có những thời điểm cao điểm, chị chốt tới hàng trăm đơn hàng/ngày, khách hàng ở nhiều tỉnh phía Nam vẫn dễ dàng đặt mua và thanh toán trực tuyến. Trong đó sản phẩm Nếp Cay Nọi, giống nếp bản địa của địa phương, có chất lượng gạo dẻo thơm được nhiều người tiêu dùng lựa chọn.

Không chỉ làm kinh tế cho gia đình, chị Quyến còn liên kết, bao tiêu nông sản cho nhiều hộ dân trong vùng như Nếp Cay Nọi, măng khô, mật ong, thịt trâu gác bếp, hạt mắc khén, góp phần tạo thu nhập ổn định cho bà con.

Tại thôn Vân Hòa, xã Thượng Ninh, chị Phạm Thị Thu là một trong những nông dân tiên phong đưa cây mắc ca về trồng trên đất đồi, đồng thời từng bước ứng dụng chuyển đổi số để làm chủ chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Chị Thu livestream giới thiệu các sản phẩm từ mắc ca. Ảnh: Thanh Tâm.

Xuất phát điểm là giáo viên, từng có những năm tháng rời quê đi làm công nhân để mưu sinh, năm 2013, vợ chồng chị Thu quyết định trở về quê, mạnh dạn chuyển đổi 5ha đất đồi trồng keo, mía kém hiệu quả sang trồng mắc ca. Những năm đầu, do thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm và chưa có đầu ra ổn định, gia đình chị nhiều lần rơi vào cảnh thua lỗ, nợ nần.

Không chấp nhận bỏ cuộc, chị Thu chủ động tham gia các lớp tập huấn, học hỏi mô hình trồng mắc ca ở Tây Nguyên, từng bước làm chủ kỹ thuật canh tác. Khi cây bắt đầu cho thu hoạch, thay vì bán sản phẩm thô cho thương lái, chị tiếp tục thay đổi tư duy, đầu tư máy móc chế biến, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường tiêu thụ bền vững.

Năm 2018, chị Thu thành lập Hợp tác xã Mắc ca Thành Phát, liên kết với người dân địa phương mở rộng vùng trồng. Song song với sản xuất, chị chủ động đưa các sản phẩm như mắc ca sấy tách vỏ, nhân mắc ca, dầu mắc ca lên các nền tảng số, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Khách hàng đặt mua, thanh toán không dùng tiền mặt và nhận hàng qua dịch vụ chuyển phát.

“Bán hàng online giúp chúng tôi chủ động được đầu ra, không còn phụ thuộc thương lái. Quan trọng hơn là minh bạch giá cả, tiết kiệm thời gian và chi phí”, chị Thu chia sẻ.

Nhờ chuyển đổi số, chị Thu bán được nhiều đơn hàng trên các nền tảng, tạo tiền đề liên kết bao tiêu sản phẩm cho người trồng mắc ca. Ảnh: Thanh Tâm.

Hiện nay, Hợp tác xã Mắc ca Thành Phát có hơn 20 thành viên, liên kết vùng trồng trên 50ha, sản lượng gần 80 tấn quả mỗi năm. Riêng gia đình chị Thu đạt thu nhập gần 1 tỷ đồng/năm. Sản phẩm của hợp tác xã đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố lớn và được tiêu thụ chủ yếu thông qua các kênh bán hàng trực tuyến.

Không chỉ làm kinh tế, chị Thu còn hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống, chia sẻ kinh nghiệm và tư duy sản xuất kinh doanh cho nhiều hộ dân trong vùng, góp phần hình thành chuỗi liên kết nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi số.

Giữ nghề truyền thống, mở rộng thị trường nhờ chuyển đổi số

Chị Nguyễn Lê Ngọc Linh (35 tuổi), Giám đốc Hợp tác xã Bản Thổ, xã Hóa Quỳ, Thanh Hóa cũng là một trong những nông dân trẻ mạnh dạn “bỏ phố về rừng” làm nông nghiệp theo hướng bền vững, gắn với chuyển đổi số.

Những sản phẩm như mật ong lên men, thảo dược của hợp tác xã từng gặp nhiều khó khăn trong khâu tiêu thụ do còn mới mẻ với thị trường. Tuy nhiên, kể từ khi tham gia các lớp tập huấn về chuyển đổi số, chị Linh đã chủ động đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, quảng bá qua mạng xã hội, kết nối các hội nhóm kinh doanh.

Nguyễn Lê Ngọc Linh đưa sản phẩm mật ong lên men lên các sàn thương mại điện tử, mở rộng đối tượng khách hàng. Ảnh: Thanh Tâm.

Hiện hợp tác xã có 8 mã sản phẩm được bán trực tuyến, khách hàng đặt mua, thanh toán không dùng tiền mặt và nhận hàng qua dịch vụ chuyển phát. “Ứng dụng công nghệ giúp tôi tiết kiệm thời gian, chi phí, mở rộng thị trường tiêu thụ thay vì chỉ bán theo cách thủ công như trước”, chị Linh cho biết.

Ở vùng ven biển Tiên Trang (trước đây là xã Quảng Nham), anh Thạch Văn Hiểu là người trẻ lựa chọn gắn bó với nghề sản xuất nước mắm truyền thống của gia đình, đồng thời từng bước đưa sản phẩm tiếp cận thị trường bằng phương thức hiện đại.

Năm 2017, anh Hiểu thành lập doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu nước mắm Cự Nham - sản phẩm được sản xuất theo phương pháp truyền thống, sử dụng cá cơm tươi, muối biển ủ trên 12 tháng và ủ chượp trong chum sành. Dù kiên định giữ quy trình sản xuất thủ công, anh Hiểu vẫn chủ động ứng dụng công nghệ trong khâu quản lý, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm.

Nhờ chuyển đổi số, anh Hiểu đã đưa sản phẩm nước mắm truyền thống tiêu thụ khắp các tỉnh thành. Ảnh: Thanh Tâm.

Thông qua các kênh trực tuyến, chương trình OCOP và hình thức thanh toán không dùng tiền mặt, nước mắm Cự Nham đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Năm 2021, sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao và đang hoàn thiện hồ sơ trình thẩm định OCOP 5 sao.

“Tôi giữ cách làm truyền thống, nhưng cách bán phải phù hợp thời đại. Nhờ nền tảng số, sản phẩm quê hương có thể đi xa hơn”, anh Hiểu chia sẻ.

Theo ông Vũ Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, việc triển khai Nghị quyết 57 đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của nông dân. Hội Nông dân tỉnh thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học - công nghệ, hướng dẫn hội viên bán hàng trên nền tảng số, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt.

Hiện nay, toàn tỉnh đã có hơn 20.000 sản phẩm nông nghiệp được đưa lên sàn thương mại điện tử Postmart.vn. Nhiều nông dân chỉ cần ngồi tại nhà vẫn có thể bán hàng trên phạm vi cả nước.

Chuyển đổi số đang từng bước giúp nông dân Thanh Hóa thoát khỏi tư duy “tự cung, tự cấp”, chuyển sang sản xuất gắn với thị trường, nâng cao giá trị nông sản và hướng tới phát triển bền vững.